Odpowiednie kształtowanie funkcji, formy i dobór materiałów:*

  • budynek nie powinien być zacieniony, najlepiej, aby zaprojektowano go na południowym zboczu – to istotne kryteria wyboru działki pod budownictwo pasywne,
  • pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi lokalizuje się od południa (ewentualnie, jeśli działka do tego zmusza, od poł.-wschodu lub poł.-zachodu),
  • pomieszczenia pozostałe (pomieszczenie techniczne, garaże lub ewentualnie pomieszczenia użytkowe niewymagające okien, np. łazienka, WC, komunikacja itp.) lokalizuje się od północy. Chodzi o ograniczenie strat ciepła, więc od północy umieszcza się pomieszczenia nieogrzewane, ogrzewane do stosunkowo niskich temperatur, o niskim komforcie cieplnym i pomieszczenia pozbawione okien, ewentualnie nieogrzewane w nocy). Umiejscowione od północy pomieszczenia takie jak garaż (nieogrzewane, bez okien, z bramą termiczną) – stanowią dodatkową izolację termiczną dla budynku,
  • budynek powinien mieć minimalną powierzchnię ścian zewnętrznych i dachu w stosunku do kubatury. Teoretycznym ideałem byłaby tu kula. Praktycznie za idealny uznaje się sześcian (chociaż budowane są w Polsce budynki w kształcie walca). W każdym wypadku budynek pasywny powinien być zwarty, nierozczłonkowany. Obiekt wielokondygnacyjny będzie miał mniejsze starty energii niż parterowy (mniejsza powierzchnia dachu – wewnętrzny strop),
  • okna (zlokalizowane od strony nasłonecznionej) powinny być osłonięte okapem lub daszkiem. Chodzi o to, aby wykorzystać zyski energetyczne z promieniowania słonecznego w zimie, kiedy słońce jest nisko nad horyzontem – zaś latem, kiedy słońce jest wysoko, osłona nad oknem zapobiega przegrzaniu pomieszczeń i zwiększeniu zużycia energii na klimatyzację (schłodzenie powietrza o 1 stopień C jest bardziej energochłonne niż ogrzanie go o taką samą wartość),
  • elementy budynku powinna cechować wysoka akumulacja ciepła, dzięki temu chwilowy brak słońca (zachmurzenie lub noc) jest nieodczuwalny,
  • szklarnie, ogrody zimowe – ogrzanie szklarni następuje w wyniku ograniczenia ucieczki ciepłego powietrza, czyli ograniczeniu konwekcyjnej i turbulentnej wymiany ciepła. Promienie słoneczne nagrzewają elementy budynku (najlepiej o dużej pojemności cieplnej) w głębi szklarni, co z kolei ociepla powietrze w środku pomieszczenia. Temperatura powietrza wzrasta, ponieważ jest ono “uwięzione” w szklarni, w przeciwieństwie do warunków zewnętrznych, gdzie ciepłe powietrze swobodnie miesza się z zimnym. Ciepło zakumulowane za dnia w konstrukcji o dużej akumulacji cieplnej jest oddawane w nocy do pomieszczeń wewnątrz budynku. Ściana Trombe’a działa na podobnej zasadzie – wykorzystuje ona efekt cieplarniany za pomocą szyby umieszczonej przed ścianą zewnętrzną, malowaną na ciemny kolor, oraz pustki powietrznej między nimi. Ściana zewnętrzna nagrzewa się od słońca, ogrzewając jednocześnie znajdujące się wewnątrz powietrze. Otwory zlokalizowane u góry i u dołu ściany umożliwiają konwekcyjny przepływ powietrza od ogrzanej „pustki” do wnętrza pomieszczenia. O zachodzie słońca otwory te są zamykane, by powietrze nie przemieszczało się w odwrotnym kierunku i nie chłodziło budynku. Sterowanie otwieraniem i zamykaniem wspomnianych otworów można powierzyć automatyce „inteligentnego budynku” (BMS),
  • odpowiednia izolacyjność ścian (zewnętrznych, ale również wewnętrznych – z powodu różnic w zakładanej temperaturze powietrza w poszczególnych rodzajach pomieszczeń), dachu i posadzki na gruncie. Doskonałym materiałem termoizolacyjnym jest np. pianka poliuretanowa (współczynnik przewodzenia ciepła λ=0,023–0,035 W/mK), nieco gorszym, choć tańszym – polistyren ekstrudowany XPS (λ=0,030–0,04 W/mK). Jeszcze tańsze, często stosowane, szczególnie w budownictwie szkieletowym, są włókna celulozowe (λ=0,040–0,043 W/mK). Konkretne wartości zależą od gęstości objętościowej materiału w danym produkcie,
  • odpowiednia izolacyjność stolarki drzwiowej, okiennej, szklenia (zwykle 3-szybowego, z wypełnieniem gazem szlachetnym, np. argonem, kryptonem). W zależności od potrzeb można stosować szyby blokujące promieniowanie cieplne w obu kierunkach, takie, które wpuszczają promieniowanie słoneczne do wnętrza, ale zapobiegają stratom w odwrotnym kierunku (ryzyko przegrzania latem) i takie, które wypuszczą promieniowanie cieplne na zewnątrz, ale nie wpuszczą do wnętrza (duże starty w sezonie grzewczym – stosowane w stosunkowo ciepłym klimacie, gdzie straty energii związane z klimatyzacją są decydujące, zwykle w połączeniu z okiennicami termicznymi, dla wybranych pomieszczeń). Przykładowo: dla okien TopTermo firmy OknoPlus – współczynnik przenikalności cieplnej U =0,6 W/m2K – na polskim rynku jest to bardzo dobry wynik. Według Polskiego Instytutu Budownictwa Pasywnego wystarczającą wartością U dla okien jest (0,8 W/(m2K),
  • odpowiednia szczelność przegród budowlanych na przenikanie powietrza. Dla budynku pasywnego współczynnik krotności wymian przy różnicy ciśnienia równiej 50 Pa powinien wynosić n50 < 0,6 1/h. (Dla budynku energooszczędnego współczynnik ten wynosi n50 < 1,5 1/h). Powyższy parametr sprawdza się przez wykonanie próby ciśnieniowej szczelności z użyciem tzw. blowerdoor, przy zamkniętych wszystkich otworach w budynku (również wentylacyjnych). Nieszczelności lokalizuje się za pomocą wytwornicy dymu i termoanemometru. Warstwę izolacyjną, nieprzepuszczającą powietrza i pary wodnej (ewentualnie folia + odpowiednie taśmy samoprzylepne), układa się po wewnętrznej, ciepłej stronie przegrody termoizolacyjnej, w miarę możliwości na zwróconej do wnętrza powierzchni konstrukcji nośnej budynku. Ważne jest, aby na etapie projektowania ograniczyć wszelkie przejścia (np. instalacyjne) przez tę izolację.